Mimika hitz errazak: hasiberrientzako zerrenda osoa
Mimika hitz errazak gorputzarekin zuzenean antzezten diren ekintzak, animalia ezagunak eta eguneroko gauzak dira: Jaten, Globo bat puzten, Txakurra, Untxia, Hortzak garbitzen edo Dutxatzen. Edonork ezagutzen ditu, ez dute keinu berezirik behar eta segundo gutxitan asmatzen dira. Hasiberriekin, umeekin eta euskara ikasten ari direnekin jolasteko zerrendarik onena da.
Mimika hitz errazak: zerk egiten du hitz bat erraza?
Hitz bat ez da erraza laburra delako bakarrik. Mimikan, hitz erraz batek ezaugarri hauek ditu:
- Ikusgarria da: gorputzarekin egin daiteke, objekturik gabe.
- Denek ezagutzen dute: umeek eta aitona-amonek berdin.
- Keinu bakar batek argitzen du: Txakurra antzezteko, nahikoa da mihia kanpora ateratzea eta isatsa astintzea.
- Ez du nahasmenik sortzen: “Jaten” erraza da; “Mokadutxo bat hartzen” ez hainbeste.
- Hitz bakarra edo bi: izenburu luzerik gabe, hitz kopururik erakutsi gabe.
Arau orokor gisa: bost urteko ume batek hogei segundotan antzez badezake, erraza da. Zalantza baduzu, egin proba etxean: irakurri hitza ozen eta begiratu zenbat denbora behar duzun keinu argi bat aurkitzeko. Pentsatzen geratzen bazara, ez da erraza.
Zein ekintza dira errazenak?
Ekintzak dira mimikaren oinarria. Aktoretza sortako txartel errazak, bakoitza antzezteko aholku batekin:
| Ekintza | Nola antzeztu |
|---|---|
| Jaten | Sardexka ahora eraman eta masailak mugitu, gustura |
| Jantzita | Kamiseta bat burutik sartu eta galtzak jantzi hanka bakarrean |
| Leihoa irekitzen | Eskuak kristalean, gora bultzatu eta aire freskoa arnastu |
| Nekatuta | Bizkarra makurtuta, besoak eroriak, aharrausi handi bat |
| Ezetz burua mugituz | Burua alde batetik bestera, hatza ere mugituz |
| Bizkarra hazkatzen | Besoa atzera bihurritu, ezin iritsi, eta azkenean lasaitasun aurpegia |
| Hitz bat bilatzen | Hatza kopetan, begiak gora, eta azkenean hatzekin txasketa bat |
| Globo bat puzten | Masailak puztu, eskuak zabaldu globoa handitzen den heinean |
| Mezuak idazten | Bi erpuruak mugikorraren gainean bizkor, burua makurtuta |
Kontuz: “Kanabera batekin edaten” ere sorta horretan dago, eta erraza da, baina askok “zukua” edo “batidoa” esango dute lehenik. Onartu antzeko erantzunak txikiekin.
Zein animalia dira errazenak?
Animaliak dira umeen gogokoenak eta hasiberrien salbazioa. Animaliak sortako errazenak:
- Txakurra: lau hankan, mihia kanpoan, eta pilota baten atzetik.
- Aharia: burua makurtu eta adarrekin talka egin.
- Untxia: bi hatz buru gainean, sudurra mugitu eta saltoka.
- Txinpantzea: besaurreekin bularra jo eta salto egin alde batetik bestera.
- Errinozeroa: ukabila sudurrean adar gisa eta erasoa aurrera.
- Hontza: begiak hatzekin biribildu eta burua poliki biratu.
- Marrazoa: eskua buru gainean hegats gisa eta “igeri” gelan zehar.
- Sugea: besoak elkarrekin uhinka, eta mihia bizkor atera-sartu.
- Eulia: eskuak bizkor astindu eta lagun baten sudurrean pausatu.
Ideia orokor gisa, baserriko animaliak ere oso errazak dira euskal umeentzat: behia, ardia, oiloa edo zaldia. Oilorako, ukondoak hego gisa astindu eta lurrean pikoka ibili.
Zein eguneroko gauza dira errazenak?
Egunero egiten ditugunak ia automatikoki ezagutzen ditugu. Eguneroko Bizitza sortako adibideak:
| Txartela | Aholkua |
|---|---|
| Hortzak garbitzen | Eskuila ezker-eskuin ahoan, eta gero ura bota |
| Aharrausi egiten | Besoak luzatu, ahoa zabal-zabalik |
| Dutxatzen | Ura buru gainetik, ilea xaboitu eta begiak itxita |
| Atea giltzatzen | Giltza atera poltsikotik, sartu eta biratu |
| Eskuak garbitzen | Xaboia igurtzi eta eskuak astindu |
| Ohea egiten | Izara astindu airean eta burukoa kolpetxoka puztu |
| Telebista ikusten | Sofan erorita, aginte-urrunekoarekin kanalak aldatzen |
| Doministiku egiten | Aurpegia zimurtu, airea hartu eta “atxis” isila |
| Zurrunga egiten | Begiak itxita, ahoa zabalik eta bularra gora eta behera |
Zein hitz dira errazak euskara ikasten ari direnentzat?
Mimika tresna bikaina da euskaltegietan eta etxean euskara ikasteko: hitza irakurri, ulertu eta gorputzarekin adierazi behar da. Hasiberrientzat, aditz eta izen oinarrizkoak dira onenak, ideia orokor gisa:
| Mota | Hitzak |
|---|---|
| Aditzak | Jan, edan, lo egin, korrika egin, igeri egin, dantzatu, kantatu, idatzi, irakurri |
| Etxea | Atea, leihoa, ohea, aulkia, mahaia, sukaldea |
| Gorputza | Burua, eskua, hanka, begia, sudurra, belarria |
| Eguraldia | Euria, eguzkia, elurra, haizea |
Euskaltegiko talde batean, egin bikoteak euskaldun berri eta zaharrekin, edo jolastu denak maila berean. Asmatzaileek erantzuna euskaraz eman behar dute, eta horrek hiztegia finkatzen du.
Nola antolatu partida bat hitz errazekin?
Hitz errazekin partida azkarra eta alaia da, eta hamar minututan denek antzeztuko dute gutxienez behin. Hona hemen antolaketa sinple bat:
- Idatzi 30 bat hitz paper zatietan: hamar ekintza, hamar animalia eta hamar eguneroko gauza.
- Nahastu ontzi batean edo txapela batean, gaiak bereizi gabe.
- Egin bi talde, eta jarri 60 segundoko txandak. Txikiekin, 90.
- Antzezle bakoitzak ahal beste hitz asmarazten ditu bere txandan. Asmatu bezain laster, hurrengo papera.
- Zenbatu asmatutakoak txanda bakoitzaren amaieran eta idatzi orrian.
- Ontzia hustu arte jolastu. Paper gehien dituen taldeak irabazten du.
Hitz errazekin talde batek hainbat hitz asma ditzake minutu bakar batean, eta horrek giroa berotzen du. Lehen partida hau berotze gisa erabil daiteke, gero hitz zailagoekin jarraitzeko.
Nola bihurtu hitz errazak erronka txiki bat?
Hitz errazekin ere aspertu gabe jolas daiteke. Taldeak erritmoa hartzen duenean, gehitu muga hauetako bat:
- Txanda azkarra: 30 segundotan bost hitz erraz.
- Esku bakarrarekin: bestea bizkarrean, txanda osoan.
- Emozio batekin: “Dutxatzen, beldurtuta” edo “Ohea egiten, haserre”.
- Eserita: aulkitik altxatu gabe.
- Animalia moduan: ekintza bat, baina animalia batek egingo balu bezala. Txakur batek dutxatzen!
Hitz errazekin partida hasi eta, taldeak gora egiten duenean, pasa mimika hitz zailetara. Umeekin jolasteko ideia gehiago mimika umeentzat gidan dituzu, adin taldeka antolatuta.
