Амархан дуурайлгах үгс: анхлан тоглогчдод зориулсан жагсаалт
Амархан дуурайлгах үгс бол нэг хөдөлгөөнөөр шууд таагдах, хүн бүрийн өдөр бүр хийдэг үйлдэл, танил амьтад юм: “Унтах”, “Дугуй унах”, “Ор засах”, “Шүдээ угаах”, “Нохой”, “Муур”. Эдгээр нь анх удаа тоглож буй хүмүүс, бага хүүхэд, ахмад настан бүгдэд тохирно. Доорх жагсаалтыг шууд хэвлэж, эсвэл цаасан дээр хуулж бичээд тоглоорой.
Үгийг юу амархан болгодог вэ?
Сайн “амархан” карт гурван шинжтэй:
- Нүдэнд харагдана. Үйлдэл, амьтан, эд зүйл. “Итгэл найдвар” гэх мэт хийсвэр үг биш.
- Нэг хөдөлгөөнөөр илэрхийлэгдэнэ. “Унтах” бол хоёр алгаа хацартаа наахад л хангалттай.
- Хүн бүр мэднэ. Өвөө ч, цэцэрлэгийн хүүхэд ч ижил дүрсийг төсөөлнө.
Хэрэв карт эдгээрийн аль нэгийг хангахгүй бол “дунд” түвшинд шилжүүл. Жишээ нь “Ажлын гэрчилгээ хайх” нь өдөр тутмын үйлдэл боловч нэг хөдөлгөөнөөр харуулахад хэцүү. Анхны тоглолтод бүх картын дийлэнх нь амархан байх ёстой, тэгвэл хүн бүр амжилт мэдэрч, дараагийн удаа ахин тоглохыг хүснэ.
Өдөр тутмын хамгийн амархан үйлдлүүд
Дуурайлга багцын амархан картууд:
| Карт | Хэрхэн дуурайх вэ |
|---|---|
| Унтах | Хоёр алгаа хацартаа нийлүүлж, нүдээ анина |
| Дугуй унах | Сандал дээр суугаад, хөлөөрөө дөрөө эргүүлж, жолоо барина |
| Зурах | Нэг гараараа цаас дарж, нөгөөгөөрөө харандаагаар зурна |
| Кино үзэх | Попкорн идэж, урагш ширтэн, гэнэт цочино |
| Гэр буулгах | Тооно буулгаж, ханаа эвхэж, туургаа хураана |
| Ор засах | Хөнжлөө сэгсэрч дэлгээд, дэрээ тэгшилнэ |
| Халуун ногоотой юм идэх | Хазаад амаа сэвэж, нүдээ бүлтийлгэнэ |
| Нуруугаа маажих | Гараа ар тал руу сунгаж, хүрэхгүй бол ханан дээр үрнэ |
| Бөмбөг барьж авах | Хоёр гараа урагш сунгаж, бөмбөг цээжиндээ тэврэнэ |
| Утсаар залгах | Дугаар дарж, утсаа чихэндээ барина |
| Хүчтэй найтаах | Хамраа барьж, толгойгоо хойш татаад, урагш огцом бөхийнө |
Танил амьтад
Амьтан бол хамгийн хурдан таагддаг ангилал. Бага хүүхдэд амьтны дуу гаргахыг зөвшөөрвөл бүр ч амархан. Амьтад, Малчны амьдрал, Далайн амьдрал, Шавьж багцуудын амархан картууд:
- Нохой: дөрвөн хөллөж, сүүлээ шарвах мэт өгзгөө хөдөлгөнө.
- Өрөвтас: нэг хөл дээрээ зогсож, хүзүүгээ сунгана.
- Шумуул: хуруугаа шумуул шиг нисгэж, гэнэт гараа алгадна.
- Гахайн төл: хамраа хуруугаараа дээш түлхэж, шороо ухах мэт хоншоороо хөдөлгөнө.
- Далайн гахай: хоёр гараа толгой дээгүүр нийлүүлж, давалгаан дээгүүр нумарч үсэрнэ.
- Далайн хясаа: хоёр алгаа нийлүүлж, аажуухан нээж хааж, дотроос нь сувд харуулна.
- Задгай дун: нуруундаа байшин үүрсэн мэт бөхийж, маш удаан мөлхөнө.
- Өт: гараа биедээ нааж, шалан дээр хэвтээд мурилзан мөлхөнө.
Таван хошуу мал, тухайлбал морь, үхэр, тэмээ, хонь, ямааг монгол хүүхэд цэцэрлэгт орохоосоо өмнө мэддэг. Тиймээс эдгээрийг заавал оруулаарай. Тэмээг хоёр бөхөөр, морийг давхих хөдөлгөөнөөр, үхрийг эвэр, удаан алхаагаар харуулахад хэн ч андуурахгүй. Амьтдын илүү урт жагсаалтыг амьтан дуурайлгах тоглоом нийтлэлээс үзээрэй.
Гэрийн өдөр тутмын амьдрал
Өглөө сэрэхээс орой унтах хүртэл хийдэг зүйлс бол хамгийн найдвартай карт. Хүн бүр эдгээрийг өдөр бүр хийдэг тул дуурайгч бодох шаардлагагүй, бие нь өөрөө хөдөлгөөнийг санадаг. Ялангуяа анх удаа тоглож буй, ичимхий хүмүүст эхлэхэд хамгийн тохиромжтой. Өдөр тутам багцаас:
| Карт | Санаа |
|---|---|
| Сэрэх | Сунаж, эвшээгээд, нүдээ нухна |
| Хувцаслах | Цамцаа толгойгоор өмсөж, товчоо товчилно |
| Автобус хүлээх | Цаг хараад, хөлөө тогшиж, зам руу сунаж харна |
| Ном унших | Хоёр алгаа ном шиг нээж, хуудас эргүүлнэ |
| Радио сонсох | Товч эргүүлж, чихээ ойртуулна |
| Цай хийж уух | Аягаа барьж, үлээгээд, сорж ууна |
| Толинд харах | Үсээ засаж, өөртөө инээмсэглэнэ |
| Талх шарах | Талх хийж, хүлээгээд гэнэт үсрэхэд барьж авна |
| Шүршүүрт орох | Толгой дээрээ ус асгаж, үсээ угаана |
| Оймс өмсөх | Нэг хөл дээрээ тэнцвэрээ барьж, оймс татна |
| Зурагт үзэх | Буйдан дээр сууж, алсын удирдлага дарна |
| Хурхирах | Нүдээ аниад, цээжээ хөөргөж, амаа ангайна |
Монгол айлын амархан үгс
Багцаас гадна монгол гэр бүл бүрийн мэддэг ерөнхий санаануудыг өөрсдөө карт болгож нэмээрэй:
- Бууз идэх: хуруугаараа барьж, эхлээд шөлийг нь сорно.
- Ус зөөх: хоёр гартаа хүнд хувин барьж, ганхан алхана.
- Морь унах: хөлөө алцайлгаж, жолоо барьж ганхана.
- Цас цэвэрлэх: хүрзээр цас утгаж, хажуу тийш шиднэ.
- Зууханд түлээ хийх: тонгойж зуухны амсар нээгээд, мод хийж үлээнэ.
- Хүүхэд өлгийдөх: жижиг хүүхдийг өлгийд ороож, аажуухан ганхуулна.
- Нэхий дээл өмсөх: зузаан дээлээ өмсөж, бүсээ ороож, захаа босгоно.
- Шуудай үүрэх: нуруун дээрээ хүнд юм үүрээд, бөгтийж алхана.
- Хүйтэнд гараа үлээх: алгаа нийлүүлж үлээгээд, хөлөө дэвсэнэ.
Ийм үгс тоглоомд өөрийн гэсэн өнгө оруулдаг. Гадаадын үгсээс илүү хурдан таагдахаас гадна ахмадууд “манай үед ингэдэг байсан” гэж дурсамжаа хуваалцах шалтгаан болдог.
Ахмад настан, бага хүүхэдтэй тоглоход
Ахмад настан, бага хүүхэд нэг тоглолтод оролцох нь монгол айлд ердийн. Ялангуяа Цагаан сар, хамаатан садангийн цуглаан, зуны амралтаар нутагтаа очих үед гурван үеийнхэн нэг дор тоглох нь элбэг. Хоёуланд нь тохируулах аргууд:
- Суугаа үгс. Ахмадуудад “Цай хийж уух”, “Ном унших”, “Радио сонсох”, “Утсаар залгах” гэх мэт суугаа газраасаа дуурайж болох картыг тусад нь бэлд.
- Хөдөлгөөнтэй үгс. Хүүхдүүдэд “Дугуй унах”, “Бөмбөг барьж авах”, “Ишиг” гэх мэт үсэрч гүйх картыг өг.
- Хос дуурайлга. Өвөө ач хоёр хамтдаа нэг карт дуурайвал хоёулаа баяртай.
- Урт цаг. Ахмад, хүүхдэд 90 секунд өгөх нь шударга.
Амархан дуурайлгах үгсээр тоглолтыг хэрхэн сонирхолтой болгох вэ?
Хэдэн тойргийн дараа амархан үгс хэтэрхий хялбар санагдаж эхэлбэл:
- Цагийг 30 секунд болгож, нэг ээлжинд аль болох олон карт таалга.
- Зөвхөн нүүрээрээ, эсвэл зөвхөн хөлөөрөө дуурайх тойрог хий.
- Нэг гараа ар талдаа барьж, ганц гараар дуурай.
- Аажмаар дунд түвшний картуудыг холь.
Амархан үгс бол тоглоомын суурь. Хүн бүр эхний хэдэн ээлжинд амжилттай дуурайж чадвал зориг орж, дараа нь илүү хэцүү карт авахаас айхаа больдог.
Бүгд гаршиж, бэлэн болсон бол дараагийн шатанд хэцүү дуурайлгах үгс нийтлэлээс сорилт хайгаарай.
