Жаныбарлар пантомимасы: оңой жана күлкүлүү жаныбарлар
Жаныбарлар пантомимасы эң жеңил жана эң күлкүлүү пантомима: жаныбарды үнү жок, анын басыгы, дене түзүлүшү жана мүнөзү менен көрсөтөсүз. Кыргызстанда баштоо үчүн эң ылайыктуусу өзүбүздүн малдар: кочкор, жылкы, уй, эчки, андан кийин үкү, бүркүт, кар илбирси. Кийин акула, фламинго, коала сыяктуу алыскы жаныбарларга өтүңүз. Үч жаштагы бала да мындай оюнга кошула алат.
Жаныбарды үнсүз кантип көрсөтөт?
Ар бир жаныбарда төрт «ачкыч» бар. Ушулардын бирин так көрсөтсөңүз, команда көп учурда дароо табат:
| Ачкыч | Эмне кылуу керек | Мисал |
|---|---|---|
| Басык | Жаныбардай басыңыз, жүгүрүңүз же секириңиз | Коён секирет, жылан ийрелеңдейт |
| Дене бөлүгү | Колуңуз менен мүйүз, кулак, тумшук же куйрук жасаңыз | Кочкордун ийри мүйүзү |
| Тамак | Жаныбар эмнени жана кантип жешин көрсөтүңүз | Маймыл банан аарчыйт |
| Мүнөз | Жаныбардын адатын ойноңуз | Үкү башын айландырат |
Классикалык эреже боюнча маараган, мөөрөгөн же үргөн үн чыгарбайсыз. Ушул чектөө оюнду кызыктуу кылат: «мөө» дебестен уйду көрсөтүү үчүн чыныгы чеберчилик керек.
Мал жана айыл жаныбарлары: баары билген жаныбарлар
Кыргыз үй-бүлөсүндө дээрлик ар бир адам жайлоодо же айылда малды көргөн, ошондуктан бул жаныбарлардан баштаңыз. Кочкор Жаныбарлар колодасынан, калгандары Ферма жаныбарлары колодасынан алынды.
| Жаныбар | Кантип көрсөтүү керек |
|---|---|
| Кочкор | Эки муштумду башка мүйүз кылып коюп, алдыга сүзгүлөп барыңыз |
| Уй | Жай чайнап, куйругу менен чымын кууп, бир жерде туруп калыңыз |
| Эчки | Бир буттун учунда тура калып, бийик бутакты тиштеп тартыңыз |
| Короз | Көкүрөктү чыгарып, колду канат кылып кагып, таң атканын жар салгандай моюнду созуңуз |
| Күркө тоок | Моюнду алдыга-артка кыймылдатып, керсейип басыңыз |
| Бузоо | Буттарыңыз тайгаланып, апасын издеп, шашып басыңыз |
| Кулун | Жаңы туулгандай буттарыңыз калтырап, анан шайыр секириңиз |
| Бука | Бир бут менен жерди тээп, башты төмөн салып, алдыга чуркаңыз |
Ферма колодасында аракеттер да бар: «Уй сааш» (чака коюп, эки кол менен кезек саап), «Мал айдоо» (таяк менен малды бир жакка айдап), «Мал базары» (малды карап, тиштерин текшерип, соодалашып кол алышуу). Жылкы жана төө колодада жок болсо да, аларды өз кагаз карталарыңызга сөзсүз кошуңуз: жылкыны чаап бараткан атчан катары, төөнү эки өркөчү менен көрсөтүү оңой.
Тоо жана токой жаныбарлары
Кыргызстандын тоолорунда жашаган жаныбарлар балдарга мультфильмден, чоңдорго табияттан тааныш.
- Үкү (Жаныбарлар колодасынан): көздү чоң ачып, башыңызды жай бурап, артка чейин караңыз.
- Коён (Жаныбарлар колодасынан): эки манжаны баштын үстүнө кулак кылып, бутуңузду бириктирип секириңиз.
- Жылан (Жаныбарлар колодасынан): колдорду бириктирип толкундатып, тилиңизди тез-тез чыгарыңыз.
- Кар илбирси: жерге жапыз басып, аска үстүнөн секирип, узун куйрукту ороп отуруңуз.
- Бүркүт: колдорду кенен жайып калкып учуп, анан колго түшүп, бүркүтчүнүн колкабына конгондой кылыңыз.
- Аюу: оор басып, бал идишке кол салып, кийин эснеп уктап калыңыз.
Кар илбирсин, бүркүттү жана аюуну өз кагаз карталарыңызга жазып алыңыз: тоолуу өлкөнүн балдары аларды дароо таанышат.
Экзотикалык жаныбарлар: орто жана кыйын деңгээл
Тажрыйбалуу оюнчуларга Жаныбарлар колодасындагы алыскы жаныбарларды бериңиз. Булардын бир топтору кыйын, бирок так кыймыл тапсаңыз, күлкү кепилденет.
| Деңгээл | Жаныбар | Кеңеш |
|---|---|---|
| Жеңил | Шимпанзе | Колдорду салаңдатып, башыңызды кашып, банан аарчыңыз |
| Жеңил | Носорог | Бир манжаны мурдуңуздун үстүнө мүйүз кылып, катуу алдыга чуркаңыз |
| Жеңил | Акула | Алаканды баштын үстүнө сүзгүч кылып, айланып сүзүңүз |
| Орто | Фламинго | Бир бутта туруп, экинчисин бүгүп, моюнду ийиңиз |
| Орто | Коала | Көрүнбөгөн даракты кучактап, жалкоо жалбырак чайнаңыз |
| Орто | Гепард | Ордуңузда өтө тез чуркап, анан кескин токтоңуз |
| Орто | Лама | Моюнду созуп, текебер карап, анан түкүрүп жибергендей кылыңыз |
| Кыйын | Лемур | Чоң көз менен караңыз, куйрукту көтөрүп, жантайып бийлеңиз |
Деңиз жаныбарлары жана курт-кумурскалар
Кыргызстанда деңиз жок, бирок балдар деңиз жаныбарларын мультфильмдерден жакшы билишет. Бул карталар Океан жашоосу колодасынан:
- Дельфин: эки колду башыңыздын үстүнө бириктирип, толкундан секириңиз.
- Деңиз жылдызы: колдоруңузду жана буттарыңызды жылдыздай кенен жайып, жерге жабышып калыңыз.
- Пингвин: колдорду денеге кысып, кыска кадам менен ыргалып басыңыз.
- Ыркыраган балык: уурттарды толтуруп, бир заматта шар болуп чоңоюңуз.
- Көк кит: өтө жай, өтө чоң сүзүп, баштын үстүнөн фонтан атыңыз.
Курт-кумурскалар Курт-кумурскалар колодасынан, алар кичинекей болгондуктан кыймылды чоңойтуп көрсөтүү керек:
- Кумурска: өзүңүздөн чоң «жүктү» көтөрүп, катарда шашып басыңыз.
- Көпөлөк: колдорду назик кагып, гүлдөн гүлгө конуңуз.
- Чымын: бирөөнүн мурдуна конуп, кол шилтегенде качып учуңуз.
- Дуба (Богомол): колдорду көкүрөгүңүздүн алдына бүгүп, тынч тиктеп, анан кескин кармаңыз.
- Аары ханышасы: тактыда отургандай керсейип, айланаңыздагыларга буйрук бериңиз.
Жаныбарлар пантомимасы: эң күлкүлүү жаныбарлар кайсылар?
Кээ бир карталар табуу үчүн эмес, күлүү үчүн жаралган. Туурап көрсөт колодасында «Жалкоо аюу», «Тоок», «Маймыл» жана «Тираннозавр» деген карталар бар. Аларды компаниянын эң уялчаак мүчөсүнө бериңиз: ал өзү байкабай бүт бөлмөнү күлдүрүп калат.
- Тоок: чыканакты канат кылып кагып, башты алдыга-артка жүткүнтүп, жерден дан чокуңуз.
- Жалкоо аюу: бардык кыймылды өтө жай жасап, бутакка асылып уктап калыңыз.
- Тираннозавр: колдорду кыскартып, столдогу нерсени ала албай кыйналыңыз.
- Маймыл: колтугуңузду кашып, бутактан бутакка секириңиз.
Дагы бир күлкүлүү вариант бар, аны «жаныбарлар чынжыры» дешет. Биринчи оюнчу бир жаныбарды көрсөтөт, экинчиси аны кайталап, өзүнүкүн кошот, үчүнчүсү экөөнү тең кайталап, дагы бирин кошот. Тартипти ким чаташтырса, ошол оюндан чыгат.
Балдар менен кантип ойносо болот?
- Курагына жараша бөлүңүз. 3-5 жашка мал жана үй жаныбарлары, 6-9 жашка тоо жана деңиз жаныбарлары, 10 жаштан жогору экзотикалык жаныбарлар.
- Кичинекейлерге үнгө уруксат бериңиз. «Маа», «мөө» деген үндөр оюнду жеңилдетет жана балдар өзүн ишенимдүү сезет.
- Таймерди узартыңыз. Балдарга 90 секунд бериңиз, шашылыштан көрө ийгилик маанилүү.
- Улуу менен кичүүнү бир командага кошуңуз. Чоң эне табат, небереси көрсөтөт, же тескерисинче.
- Ар бир табылган жаныбарды мактаңыз. Упай экинчи орунда, кубаныч биринчи.
Курагына жараша дагы көп идея балдар үчүн пантомима деген макалада.
