Pantomima məsləhətləri: daha yaxşı göstərin, daha tez tapın
Ən faydalı pantomima məsləhətləri bunlardır: göstərən əvvəlcə kateqoriyanı və söz sayını bildirməli, uzun sözü hissələrə bölməli, üz mimikasını bütün bədənlə birləşdirməlidir. Tapanlar isə susmamalı, ağla gələn hər variantı ucadan deməli və göstərənin işarələrini izləməlidir. Komandanın əvvəlcədən razılaşdırdığı ortaq jestlər hər raundda qiymətli saniyələr qazandırır.
Göstərən üçün 7 əsas pantomima məsləhəti
- Kateqoriya ilə başlayın. İlk üç saniyədə film, heyvan, peşə və ya duyğu olduğunu göstərin. Komanda yüzlərlə variantı dərhal kənara atır.
- Ən asan hissəni seçin. Mütləq birinci sözdən başlamaq lazım deyil. «Arşın mal alan» üçün «mal» sözü hamısından asandır.
- Böyük göstərin. Kiçik, çəkingən hərəkətlər görünmür. Pişik göstərirsinizsə, bütün bədəninizlə pişik olun.
- Üzünüzü unutmayın. Gözlər, qaşlar və ağız jestin yarısıdır. Ac adamı göstərəndə mədəni tutmaq kifayət deyil, üzdə də aclıq görünməlidir.
- Yaxın cavabı tutun. Komanda yaxın söz deyəndə dərhal həmin oyunçunu barmaqla göstərin və əllə «davam et» işarəsi edin.
- İşləməyəni atın. Bir jesti üç dəfə təkrarladınız və heç kim tapmadı? Başqa tərəfdən yanaşın: obyekti yox, onunla nə edildiyini göstərin.
- Səbirli olun. Tapanlara əsəbiləşmək vaxt itkisidir. Gülümsəyin, nəfəs alın, yenidən başlayın.
Duyğuları necə göstərməli?
Duyğu kartları ən çətinlərdəndir, çünki «sevinc» ilə «xoşbəxtlik» arasındakı fərqi sözsüz göstərmək lazımdır. Sirr budur: duyğunun özünü yox, ona səbəb olan vəziyyəti göstərin. Aşağıdakı kartlar Duyğular dəstindəndir:
| Kart | Necə göstərmək olar |
|---|---|
| Sevinc | Məktubu açıb oxuyun, yerindən hoppanın, qolları yuxarı qaldırın |
| Təəccüb | Hədiyyə qutusunu açın, ağzınızı açıb geri addım atın |
| Yorğunluq | Ağır çiyinlərlə oturun, əsnəyin, gözləriniz özbaşına yumulsun |
| Qısqanclıq | Bir yerə baxıb qaşlarınızı çatın, qollarınızı sinədə birləşdirin |
| Nostalgiya | Köhnə albomu vərəqləyin, şəkilə baxıb qəmli gülümsəyin |
| Vicdan əzabı | Nəsə sındırın, gizlədin, sonra hər yerə narahat baxın |
| Utancaq qürur | Başınızı aşağı salıb gülümsəyin, amma sinəniz qabarıq olsun |
Daha çox kart üçün Duyğular dəstinə baxın: o, pulsuz dəstlərdən biridir və həm uşaqlar, həm böyüklər üçün yaxşı məşqdir.
Təqlid kartlarında necə uğur qazanmaq olar?
Təqlid kartında konkret bir insanı və ya tipi göstərirsiniz. Ən yaxşı yol həmin şəxsin bir-iki ən tanınan xüsusiyyətini tapıb onu şişirtməkdir. Təqlidlər dəstindən nümunələr:
- Robot: düz bucaqlarla, qırıq-qırıq hərəkət edin, başınızı yavaş-yavaş çevirin.
- Qoca qadın: belinizi əyin, əlinizi dizə qoyub yeriyin, arabir başınızı yelləyin.
- Əsəbi patron: saata baxıb ayağınızı yerə döyün, barmağınızı silkələyin.
- Müslüm Maqomayev mahnı oxuyur: əvvəlcə mahnı işarəsi, sonra əlləri geniş açıb səhnədə dayanan baritonun duruşu.
- Vaqif Mustafazadə pianoda: havada piano çalın, gözləri yumub başınızı musiqiyə uyğun yırğalayın.
- Aşıq saz çalıb dastan söyləyir: sazı sinənizdə tutun, ayağa durub ritmlə addımlayın.
- Bazarda alverçi qışqırır: əlinizi ağzınıza qoyub səssizcə «çağırın», o biri əllə pomidor uzadın.
Bütün kartları Təqlidlər dəstində tapa bilərsiniz.
Tapanlar üçün məsləhətlər
Komandanın yarısı göstərəndirsə, o biri yarısı tapandır. Yaxşı tapan oyunu iki dəfə sürətləndirir:
- Danışın, susmayın. Ağla gələn hər sözü deyin. Hətta yanlış təxmin də göstərənə nəyi dəyişməli olduğunu göstərir.
- Sinonimlər sadalayın. «Qaçır, yüyürür, tələsir, gecikir…» Doğru söz çox vaxt dördüncü-beşinci variantdır.
- Şəkilçiləri sınayın. «Oxuyur» düz deyilsə, «oxumaq», «oxucu», «oxuyan» deyin. Azərbaycan dilində kök çox vaxt düz olur, forma isə dəyişir.
- İşarələri izləyin. Burnuna toxundu? Bu söz düzdür, onu saxlayın. Əllə dartdı? Sona şəkilçi əlavə edin.
- Rolları bölün. Bir nəfər sözləri, o biri ümumi mənanı fikirləşsin.
- Kontekstdən istifadə edin. Kateqoriya «Azərbaycan filmi»dirsə, ağla gələn ilk klassikləri sadalayın: «Arşın mal alan», «O olmasın, bu olsun», «Bəxtiyar». Çox vaxt cavab bu qısa siyahıdadır.
- Bir-birinizi kəsməyin. Hamı eyni anda qışqıranda göstərən doğru cavabı eşitmir. Növbə ilə, amma tez danışın.
Mürəkkəb sözləri hissələrə necə bölmək olar?
Azərbaycan dilində çoxlu mürəkkəb söz var və onlar pantomimada əsl hədiyyədir, çünki hər hissəni ayrıca göstərmək olur. Heyvanlar dəstindən bir neçə nümunə:
| Söz | Hissələr | Göstərmə yolu |
|---|---|---|
| Ağacdələn | ağac + dələn | Qolları budaq kimi açın, sonra başınızla ağacı «döyün» |
| Eşşəkarısı | eşşək + arı | Uzun qulaqlar göstərin, sonra barmaqla vızıldayıb «sancın» |
| Qarışqayeyən | qarışqa + yeyən | Barmaqlarla kiçik qarışqa yeridin, sonra uzun dillə «yeyin» |
Belə sözlərdə əvvəlcə iki barmaq göstərib «iki hissə» deyin, sonra hər birini ayrıca canlandırın.
Vaxtı necə idarə etməli?
60-90 saniyə çox görünür, amma bir-iki uğursuz jestdən sonra vaxtın yarısı gedir. Saniyələrə qənaət etmək üçün:
- İlk 10 saniyəni plana sərf edin. Kartı oxuyan kimi başlamaq yox, bir anlıq «necə göstərəcəyəm?» sualına cavab tapmaq daha çox qazandırır.
- Tanış olandan tanınmayana gedin. Bir neçə sözdən ibarət adda əvvəlcə ən asan sözü göstərin. Komanda onu tapanda qalanlar kontekstdən özü gəlir.
- Yarım tapılmış sözü buraxmayın. Komanda «mal» deyib, amma «alan» tapılmır? Sona saxlayın, əvvəlcə üçüncü sözü bitirin.
- Son 10 saniyədə risk edin. Vaxt az qalanda ən böyük, ən gülməli jesti edin: bəzən komanda məhz onu tutur.
- Keçmək hüququnuz varsa, istifadə edin. Çətin kartda 40 saniyə itirmək əvəzinə yeni kartla iki söz tapmaq olar.
Komandanızla ortaq işarələr qurun
Ən uğurlu komandalar oyundan əvvəl beş dəqiqəlik «gizli dil» razılaşdırır. Standart jestlərdən əlavə öz işarələrinizi yaradın: məsələn, ailə üzvləri üçün əli ürəyə qoymaq, Azərbaycan filmləri üçün ölkənin xəritəsini havada çəkmək. Bütün klassik jestlərin siyahısı pantomima işarələri yazısındadır. Rəqiblər sizin işarələrinizi bilməsə, hər raundda bir neçə saniyə öndə olacaqsınız. Və unutmayın: ən yaxşı məsləhət məşqdir. Hər bayram axşamı bir-iki raund oynayan ailə bir ildən sonra bir-birini yarım jestdən anlamağa başlayır.
