Gabonetako mimika: Olentzero eta jai giroko ideiak familian
Gabonetako mimikan Eguberrietako hitzak eta pertsonaiak antzezten dira, hitzik gabe: Olentzero zakua bizkarrean, Mari Domingi, jaiotza, gaztainak erretzen edo elur bola bat aurpegian. Gabon gaueko afalostean edo Eguberri eguneko bazkalostean jolasteko aproposa da, hiru belaunaldi mahai berean daudenean. Egin talde mistoak, eman 60 segundo txanda bakoitzeko eta utzi umeei Olentzero antzezten.
Euskal Gabonetako hitzak: Olentzero eta Mari Domingi
Euskal Herriko Gabonek beren pertsonaiak dituzte, eta mimikan haiekin hastea da onena: denek ezagutzen dituzte, eta umeak urduri jartzen dira. Txartel hauek gure sortetan daude:
| Txartela | Sorta | Nola antzeztu |
|---|---|---|
| Olentzero | Jaiak | Zaku astuna bizkarrean, txapela eta bizar luzea eskuarekin |
| Mari Domingi | Antzezpenak | Olentzeroren ondoan, besotik helduta eta opariak banatzen |
| Olentzeroren Lantegia | Eguberriak | Mailukadak, jostailuak egiten eta paperean biltzen |
| Olentzeroren Ikatza | Jaiak | Opari bat ireki, barruan zerbait beltza aurkitu eta aurpegi tristea |
| Gaztainak Erreak | Eguberriak | Zartagina suaren gainean astindu, eta behatzak erre |
| Santo Tomas Azoka | Jaiak | Postuz postu ibili, eta talo bat jan |
| Eguberri Bezpera | Jaiak | Mahaia jarri, familia osoa eseri eta leihotik Olentzeroren zain begiratu |
Sortetatik kanpo, gehitu zuen txarteletan Gabonetako ideia ezagun hauek: ikazkina (aizkora eta ikatz zakua mendian), Hator Hator (kanta: eskuarekin deika), Olentzeroren astoa (lau hankatan, zama bizkarrean) edo Olentzeroren kalejira (kalean barrena, eskutik helduta eta kantari). Euskal jaien txartel gehiago Jaiak sortan.
Gabon klasikoak: zuhaitza, jaiotza eta opariak
Eguberriak sortak 74 txartel ditu, eta denetarik dago: euskal ohiturak, nazioarteko pertsonaiak eta Gabonetako egoera barregarriak. Hona hemen adibide batzuk, zailtasunaren arabera:
Errazak
- Gabonetako Zuhaitza: besoekin triangelu bat marraztu, eta gero bolak zintzilikatu.
- Tximinia: hodi estu batetik behera sartu, sorbaldak estututa.
- Karamelo Makila: makila bat marraztu, goian kurba eginez, eta milikatu.
- Jaiotza Portalea: belauniko, haurtxo bat begiratuz, eta besoekin teilatu txiki bat.
- Bilgarri Papera: paper bat zabaldu, opari bat bildu eta zinta itsatsi.
- Elfoa: belarri puntadunak hatzekin, eta mailu txiki batekin lanean.
- Rudolph: adarrak buruan, eta sudurra hatzarekin seinalatu, distiratsu.
Ertainak
- Grinch-a: aurpegi gaiztoa, eta opariak lapurtu oin puntetan.
- Antzezki Gabontarra: eszenatoki batean, aingeru edo artzain gisa.
- Izotz Patinajea: irristatu eta besoekin oreka mantendu.
Zailak
- Gauerdiko Meza: jendea elizarantz gauez, eta erlojuak hamabiak.
- Krampusa: pertsonaia beldurgarria, adarrak eta kateak.
- Poinsettia Lorea: lore gorri bat, hosto handiekin.
Zerrenda osoa Eguberriak sortan.
Txartel barregarriak familia bazkarirako
Bazkalostean, sabela beteta eta denak lasai daudenean, egoera barregarriek ez dute hutsik egiten. Hauek dira gure gogokoenak, Eguberriak eta Negua sortetatik:
- Gabonetako Jertse Itsusia: jertse bat jantzi, harro, eta gero ispiluan izututa begiratu.
- Argi Kate Korapilatuak: kable bat askatu nahian, gero eta korapilatuago.
- Bazkalondoren Lokartzea: sofan eseri, begiak itxi eta burua erortzen.
- Paper Koroa: buruan koroa bat, errege harro bat bezala.
- Eskularru Bat Galtzea: esku bat beroa, bestea izoztuta, eta toki guztietan bilatzen.
- Edredoiarekin Borrokan: edredoia zorroan sartu nahian, barruan galduta.
- Elur Bola Aurpegian: bat-batean jo, eta aurpegia garbitu harrituta.
Etxeko bertsioa ere egin dezakezue: familiako Gabonetako une ahaztezinak txarteletan idatzi, aitonaren siesta luzea edo izebaren turroi ezkutatua bezala.
Negua eta elurra: Gabonetako giroa osatzeko
Neguko hitzak oso egokiak dira Gabonetako txartelekin nahasteko, eta umeek berehala asmatzen dituzte. Negua sortatik:
| Erraza | Ertaina | Barregarria |
|---|---|---|
| Elurra | Kristalak Kentzen Autotik | Izotz Ezkutuan Irristatzen |
| Elur Bola | Pinguinoa | Muinotik Behera Erratzarekin |
| Kandelizoa | Geruzaka Jantzita | Autoa Betiko Berotzen |
| Bufanda | Elur Eguna | Elur Bola Aurpegian |
| Lera | Izotzean Arrantzan | Edredoiarekin Borrokan |
| Hortzak Karraskaka | Gatza Espaloian | Eskularru Bat Galtzea |
Euskal Herrian elurra mendian ikusten dugu gehienbat, baina ume guztiek dakite elur bola bat nola egin. Neguko txartel gehiago Negua sortan.
Nola antolatu Gabonetako mimika familian
- Aukeratu unea: Gabon gaueko afalostean, Olentzeroren zain dauden umeak esna eta lasai mantentzeko, edo Eguberri eguneko bazkalostean.
- Egin talde mistoak: talde bakoitzean ume bat, guraso bat eta aitona edo amona bat, gutxienez.
- Prestatu txartelak: nahastu euskal Gabonetako hitzak, klasikoak eta barregarriak. Umeentzat, erabili kolore bateko paperak hitz errazekin.
- Ezarri denbora: 60 segundo helduentzat, 90 umeentzat eta aitona-amonentzat.
- Sari goxo bat: irabazten duen taldeak lehenengo aukeratzen du turroi zatia edo gaztaina erre bat.
- Bukatu kanta batekin: azken txanda, talde osoak Hator Hator edo Olentzero joan zaigu antzeztuta.
Gabonak Urtezaharrean jarraitzen badute, hartu ideiak gure Urtezahar gaueko mimika gidatik, eta adin guztietarako aholku gehiago mimika familian gidan.
Gabonetako mimika umeekin
Txikienekin, sinpletasuna da gakoa. 3-6 urteko umeek ondo antzezten dituzte hitz hauek: Olentzero, Elur Bola, Tximinia, Karamelo Makila, Bola, Elfoa eta Gabonetako Zuhaitza. Haur batek bakarrik antzezteko lotsa badu, utzi heldu batekin bikotean jolasten: helduak txartela isilean irakurtzen dio, eta biek batera antzezten dute.
Beste aldaera bat, oso polita Olentzeroren gauean: umeek gutun bat idazten diote Olentzerori, eta gero eskatzen duten opari bakoitza antzezten dute. Gurasoek asmatu behar dute zer eskatu duten, eta umeek barre algara egiten dute gurasoak oker dabiltzanean.
Kuadrillako Gabonetako afarian
Lagunartean ere badu lekua Gabonetako mimikak. Kuadrillako afarian, lagun ikusezinaren opariak banatu aurretik, egin txanda azkar bat: opari bakoitza jaso aurretik, jasotzaileak Gabonetako txartel bat antzeztu behar du, eta mahaiak 45 segundo ditu asmatzeko. Asmatzen ez badute, opariaren bilgarria ireki baino lehen beste txartel bat. Barreak eta txaloak bermatuta daude, eta inor ez da mahaitik altxatu behar.
