საშობაო პანტომიმა: სიტყვები ზამთრის დღესასწაულებისთვის
საშობაო პანტომიმა ზამთრის ოჯახური საღამოს ერთ-ერთი საუკეთესო გართობაა: მოთამაშე უსიტყვოდ აჩვენებს საშობაო ან ზამთრის სიტყვას, დანარჩენები კი გამოიცნობენ. საქართველოში შობას 7 იანვარს აღნიშნავენ, ამიტომ თამაშში ერთად შედის ნაძვის ხე, თოვლი და საჩუქრები, ქართული ალილო და დასავლური სიმბოლოები, როგორიცაა რუდოლფი და სანტას სახელოსნო.
როგორ აღნიშნავენ შობას საქართველოში?
ქართული ზამთრის დღესასწაულები ერთმანეთს მიჰყვება, და პანტომიმა თითოეულზე უხდება ოჯახურ საღამოს:
| თარიღი | დღესასწაული | რა ხდება |
|---|---|---|
| 31 დეკემბერი - 1 იანვარი | ახალი წელი | ნაძვის ხე, თოვლის ბაბუა, საჩუქრები, მეკვლე |
| 6 იანვარი | შობის ღამე | ფანჯარაზე ანთებული სანთელი, ღამისთევა ეკლესიაში |
| 7 იანვარი | შობა | ალილოს მსვლელობა ქუჩებში, ოჯახური სადილი |
| 13-14 იანვარი | ძველით ახალი წელი | კიდევ ერთი სადღესასწაულო ღამე |
| 19 იანვარი | ნათლისღება | წყლის კურთხევა, ზამთრის დღესასწაულების დასასრული |
შობის დღე საქართველოში უფრო მშვიდი და ოჯახურია, ვიდრე ახალი წლის ხმაურიანი ღამე. სწორედ ამიტომ პანტომიმა მას კარგად ერგება: ის აერთიანებს ბებია-ბაბუას და შვილიშვილებს ერთ ოთახში, ეკრანების გარეშე. ალილოდან დაბრუნებულ ბავშვებს ჯერ კიდევ ბევრი ენერგია აქვთ, უფროსები კი სადილის შემდეგ სიამოვნებით სხედან და გამოიცნობენ. ერთი თამაში ორივე თაობას აკმაყოფილებს. ახალი წლის ღამის იდეები ცალკე გვაქვს: საახალწლო პანტომიმა.
ქართული საშობაო სიტყვები
ეს ზოგადი იდეებია, რომლებიც ბარათებზე არ არის, მაგრამ ყველა ქართველისთვის ნაცნობია. ჩაწერეთ ფურცლებზე და შეურიეთ დასტას.
- ალილო: ქუჩაში მსვლელობა, ხელში დროშა ან ხატი, პირის გაღება სიმღერისთვის ხმის გარეშე, შემდეგ კალათის გაწოდება.
- სანთელი ფანჯარაზე: სანთლის ფრთხილად დანთება და ფანჯრის რაფაზე დადება, შემდეგ ფანჯრიდან გაცქერა.
- ბეთლემის ვარსკვლავი: ცაში მითითება და ხელებით დიდი, ანათებული ვარსკვლავის მოხაზვა.
- მწყემსები: ჯოხზე დაყრდნობა და ცხვრის ფარის გარეკვა.
- მოგვები საჩუქრებით: სამი თითი, გვირგვინი და საჩუქრის ხელებით მიტანა.
- საშობაო ღამისთევა: სანთელი ხელში, დიდხანს დგომა და თვალების ძალით გახელა.
- ბაგა: ხელებით აკვნის მოხაზვა, ჩვილის ფრთხილად ჩაწვენა და ირგვლივ მდგარი ცხოველების ჩვენება.
რჩევა: ალილოსა და ღამისთევის ბარათები უფროსი თაობისთვის ყველაზე ადვილია, ამიტომ მათ ბავშვების გუნდს მიეცით. ასე ბებიას ექნება საშუალება, აუხსნას შვილიშვილს, რას აჩვენებდა იგი.
ბარათები შობის დასტიდან
შობის დასტა მსოფლიო საშობაო ტრადიციებს აერთიანებს. გულწრფელად რომ ვთქვათ, ზოგი ბარათი დასავლური შობის სიმბოლოა და ქართულ ოჯახში არც ისე გავრცელებულია, მაგრამ ბავშვები მათ ფილმებიდან და მულტფილმებიდან კარგად იცნობენ.
მარტივი
- საახალწლო ნაძვის ხე: ხელებით სამკუთხედის მოხაზვა და ბურთულების „ჩამოკიდება“.
- რუდოლფი: თავზე რქები თითებით და ცხვირზე მითითება, რომელიც წითლად ანათებს.
- ჯუჯა-თანაშემწე: პატარა, აჩქარებული ნაბიჯები და ჩაქუჩით სათამაშოს აწყობა.
- შობის კანფეტი: ჯოხის ფორმის კანფეტი, ზემოთ მოხრილი, და ლოკვა.
- ბურთულა: პატარა ბურთის ფრთხილად ჩამოკიდება ტოტზე.
- შესაფუთი ქაღალდი: ყუთის შეფუთვა და ბაფთის შეკვრა.
- ციგურაობა: ხელები ზურგს უკან და ფეხების მონაცვლეობითი სრიალი.
საშუალო და სასაცილო
- უშნო საშობაო სვიტერი: სვიტერის ჩაცმა, სარკეში ჩახედვა და შეშინებული სახე.
- გახლართული მბზინავი ნათურები: უსასრულოდ გახლართული მავთულის გაშლის მცდელობა.
- შემწვარი წაბლი: ცეცხლთან ჯდომა, წაბლის გაფცქვნა და თითების დაწვა.
- გრინჩი: ბოროტი ღიმილი და საჩუქრების ჩუმად მოპარვა.
- სადილის შემდეგ დაძინება: მუცელზე ხელის მოსმა და სავარძელში ჩაძინება. ეს ქართულ ოჯახში ყველამ იცის.
- ქაღალდის გვირგვინი: თავზე ქაღალდის გვირგვინის დადგმა და მეფური პოზა.
ზამთრის სიტყვები ბავშვებისა და უფროსებისთვის
შობის თემა რომ არ ამოიწუროს, დაამატეთ ზამთრის დასტის სიტყვები. ისინი ზამთრის არდადეგების ნებისმიერ დღეს მუშაობს.
| ასაკი | სიტყვები | როგორ ვაჩვენოთ |
|---|---|---|
| 4-7 წელი | თოვლი, თოვლის გუნდა, შარფი, ციგა | თოვლის ფიფქების დაჭერა ენით, გუნდის გორება |
| 8-12 წელი | ციგით მთიდან დაშვება, კბილების კაწკაწი, სნოუბორდი | მთიდან დაშვება და ბოლოს ამოყირავება |
| მოზარდები | ხელთათმანის დაკარგვა, საბანთან ჭიდაობა, თოვლის გუნდა სახეში | სცენა, რომელსაც ყველა იცნობს საკუთარი ზამთრიდან |
| უფროსები | მანქანის მინის ყინულისგან გაწმენდა, მანქანის დიდხანს გათბობა | დილის ბრძოლა გაყინულ მანქანასთან |
ზოგადი ქართული იდეები: გუდაური ან ბაკურიანი (თხილამურებით დაშვება და საბაგიროში ჯდომა), თოვლის კაცი და ღუმელთან გათბობა. ბოლო ბარათი განსაკუთრებით კარგია სოფელში გატარებული არდადეგებისთვის: შეშის შეტანა, ცეცხლის გაჩაღება და გაყინული ხელების გათბობა.
როგორ მოვაწყოთ საშობაო პანტომიმის საღამო
- მოამზადეთ 40-50 ბარათი: ნახევარი ზამთრისა და შობის დასტიდან, ნახევარი ქართული ტრადიციებიდან.
- დაყავით ორ გუნდად ისე, რომ ყველა გუნდში იყოს ერთი ბავშვი და ერთი ბებია ან ბაბუა.
- აუხსენით წესები ერთხელ: ლაპარაკი არ შეიძლება, ჟესტები კი დაშვებულია. ჟესტების სრული სია ჟესტების გზამკვლევშია.
- დააყენეთ ტაიმერი: 60 წამი უფროსებისთვის, 90 წამი პატარებისთვის.
- ითამაშეთ სამი რაუნდი: ზამთარი, შობა და ბოლოს „ოჯახური რაუნდი“, სადაც ბარათებს თავად ოჯახის წევრები წერენ.
- დააჯილდოვეთ ყველა: გამარჯვებულ გუნდს ჩურჩხელა ან გოზინაყი, დანარჩენებს კი ტკბილეული ნუგეშად.
სამი საშობაო ვარიანტი, რომ თამაში არ მოგბეზრდეთ
- „სასურველი საჩუქარი“. ყოველი მოთამაშე უსიტყვოდ აჩვენებს საჩუქარს, რომელიც ამ ზამთარს სურს: ველოსიპედი, ციგურები, წიგნი, კონსტრუქტორი. ოჯახი გამოიცნობს, და ხშირად ეს საუკეთესო მინიშნებაა მშობლებისთვის.
- „ზამთრის ჯაჭვი“. პირველი მოთამაშე აჩვენებს სცენას მეორეს, რომელიც მას მესამეს გადასცემს, ისე, რომ დანარჩენები ვერ ხედავენ. ბოლო მოთამაშე ამბობს, რა ნახა. „თოვლის კაცის აშენება“ ხშირად „საცივის მომზადებად“ იქცევა, და სიცილი გარანტირებულია.
- „ოჯახის მოგონებები“. ბარათებზე დაწერეთ ოჯახის ზამთრის ისტორიები: ვინ ჩავარდა თოვლში, ვინ დაკარგა ხელთათმანი ალილოზე, ვინ დაიკარგა ბაკურიანში. ამ რაუნდს მხოლოდ თქვენი ოჯახი გამოიცნობს, და სწორედ ამიტომ ყველაზე თბილია.
თითოეულ ვარიანტს ერთი რაუნდი დაუთმეთ კლასიკურ თამაშს შორის, რომ ტემპი არ შეიცვალოს და პატარებმაც შეძლონ აყოლა.
ხშირი შეცდომები საშობაო თამაშში
- ძალიან ბევრი უცხო სიმბოლო. თუ ბებია-ბაბუა თამაშობს, დასავლური ბარათები ზომიერად გამოიყენეთ და ქართული ტრადიციებით შეავსეთ.
- ზედმეტად რთული ბარათები პატარებისთვის. კრამპუსი ან ლეღვის პუდინგი ბავშვისთვის უცნობია. ასეთი ბარათები უფროსების რაუნდისთვის შეინახეთ.
- ერთი მოთამაშის დომინირება. რიგრიგობით გამოსვლა სავალდებულო გახადეთ, რომ ყველამ აჩვენოს თითო ბარათი მაინც, მათ შორის ყველაზე მორცხვმა ბიძაშვილმაც.
ასეთი საღამო ხშირად ოჯახურ ტრადიციად იქცევა, და მომავალ წელს ბავშვები თავად მოითხოვენ: „ჰოდა, პანტომიმას როდის ვითამაშებთ?“
