Дуу дуурайлга тоглоом: хамтлаг, бүжиг, хөгжмийн зэмсэг
Дуу дуурайлга тоглоомд хамгийн амархан нь хөгжмийн зэмсэг, бүжгийн хөдөлгөөн, харин хамгийн сонирхолтой нь хамтлаг, дууны нэр юм. Эхлээд микрофон барьсан мэт “дуу” гэсэн дохио өгч, үгийн тоог харуулаад, хөгжимчний хөдөлгөөн эсвэл бүжгээр нь таалгана. Морин хуур, The Hu, Цам бүжиг зэрэг монгол сэдвийг K-pop, дэлхийн хиттэй хольж тоглоорой.
Дуу, хамтлагийг ямар дохиогоор эхлэх вэ?
Хөгжмийн тойрогт ангиллаа эхэнд нь харуулах нь таах хүмүүст их тус болдог:
| Ангилал | Дохио |
|---|---|
| Дуу | Нударгаа микрофон шиг амныхаа өмнө барьж, дуугүй дуулна |
| Хамтлаг | Хэд хэдэн хүн зэрэг тоглож буйг харуулахаар агаарт гитар, бөмбөр ээлжлэн тоглоно |
| Хөгжмийн зэмсэг | Тухайн зэмсгийг тоглож буй мэт барина |
| Бүжиг | Шууд бүжиглэнэ, нэмэлт дохио хэрэггүй |
| Мюзикл | Тайзан дээр бөхийж мэндлээд, дуулах дохио өгнө |
Үгийн тоо, үе, “төстэй сонсогддог” зэрэг бусад дохиог дуурайлгын дохио зангааны заавраас үзээрэй.
Монгол хөгжмийн зэмсгийг хэрхэн дуурайх вэ?
Монгол зэмсэг тоглоомд онцгой амттай, учир нь хөгшид залуус бүгд таньдаг. Хөгжмийн зэмсэг багцын жишээ картууд:
- Морин хуур (хялбар): суугаад хуураа өвдөг хооронд босоо барьж, нумаа хөндлөн татна. Морины толгойг гараараа зурвал бүр хурдан таана.
- Лимбэ (хялбар): хоёр гараараа хөндлөн лимбэ барьж, хуруугаа нүхэн дээгүүр хөдөлгөнө.
- Аман хуур (дунд): жижиг зэмсгийг уруулдаа наагаад, хуруугаараа хэлийг нь цохино.
- Бөмбөр (хялбар): хоёр саваагаар агаарт хүчтэй цохино.
- Бүрээ (хялбар): уруулаа жийрэглэж, зэмсгийг урагш чиглүүлэн үлээх дохио.
- Гитар, басс гитар (хялбар): агаарт гитар тоглох нь хүн бүрийн мэддэг хөдөлгөөн. Басс гитарт илүү намхан барьж, удаан цохино.
- Укулеле (хялбар): гитар шиг боловч цээжин дээрээ жижигхэн барьж, хөгжилтэй инээмсэглэнэ.
Хэцүү түвшинд Маримба, Терменвокс зэрэг ховор зэмсгийг нэмж болно. Терменвоксыг гараа агаарт хүрэлгүй долгиолуулан дуурайна.
Уртын дуу, хөөмийг дуугүй яаж харуулах вэ?
Монгол ардын урлагийн төрлүүдийг дуурайх нь дуу гаргахгүйгээр хийхэд хамгийн сорилттой ч хамгийн инээдтэй хэсэг байдаг. Эдгээр нь багцын карт биш, өөрсдөө нэмж болох ерөнхий санаа:
- Уртын дуу: дуулах дохио өгөөд, гараа аажмаар маш хол сунгаж, нэг ая хэзээ ч дуусахгүй байгааг харуулна. Нүдээ аниад тал нутгийг гараараа илэх хөдөлгөөн нэмбэл бүр тодорхой.
- Хөөмий: хоолойгоо гараараа барьж, цээжээрээ хүчтэй чичирхийлж буй мэт харагдуулна. Хоёр хуруугаа өргөж “нэг дор хоёр дуу” гэдгийг заана.
- Бий биелгээ: суугаа байрлалаасаа мөр, гараа хөдөлгөн бүжиглэнэ. Энэ бүжиг ихэвчлэн гэр дотор, хөлөө хөдөлгөлгүй хийгддэг тул хөлөө огт хөдөлгөхгүй байх нь гол санаа.
- Магтаал: морь илж, гараа өргөн түүнийг сайшааж буй мэт харагдуулна.
Энэ төрлийн картыг томчууд, ахмадуудтай тоглоход хамгийн их баяр өгдөг. Ахмадууд заримдаа дуурайгчаас ч илүү сайн дүрслэн тайлбарлаж эхэлдэг.
Хамтлагийн нэрийг хэрхэн таалгах вэ?
Хамтлагийн нэр ихэвчлэн гадаад үг байдаг тул утгаар нь эсвэл гишүүдийн тоглох хэв маягаар нь харуулна. Хамтлаг багцаас жишээ:
- The Hu (хялбар): морин хуур тоглож, хүнд рок хэмнэлээр толгой сэгсэрнэ. Дэлхийд танигдсан монгол хамтлаг тул монгол цуглаанд хамгийн хурдан таагддаг.
- Битлз (хялбар): дөрвөн хүн нэг эгнээгээр гарцаар гатлах алдартай зургийг дуурайгаад, гитар тоглоно.
- Куин (хялбар): толгой дээрээ титэм тавьж, нударгаа өргөн тайзан дээр зогсоно.
- Имажин Драгонс (хялбар): луу шиг жигүүрээ дэлгэж, гал үлээх дохио.
- Бэкстрит Бойз (хялбар): таван залуу зэрэгцэн бүжиглэж буйг харуулна.
- АС/ДС (хялбар): гитар тоглож, нэг хөлөөрөө үсэрч явна.
Нэмэлт санаа болгон цугларсан хүмүүсийн мэддэг монгол хамтлагуудыг өөрсдөө бичиж болно. Жишээ нь Хурд, Харанга, Алтан ураг. Нэрийг нь үгээр нь задалж дуурайх нь хамгийн амархан: “Хурд” гэвэл хурдан гүйх, “Алтан ураг” гэвэл алт заагаад гэр бүлийн мод зурна.
Бүжгийн хөдөлгөөн: үггүйгээр хамгийн амархан сэдэв
Бүжиг бол дуу дуурайлгын хамгийн хөгжилтэй хэсэг, учир нь ямар ч тайлбар хэрэггүй. Бүжгийн хөдөлгөөн багцын жишээнүүд:
| Карт | Түвшин | Зөвлөгөө |
|---|---|---|
| Робот бүжиг | Хялбар | Хөшүүн, тасархай хөдөлгөөн |
| Морь давхих бүжиг | Хялбар | Жолоо барьсан мэт гараа хөндлөн барьж, хөлөөрөө үсэрнэ |
| Бөхийн дэвээ | Хялбар | Бүргэд шиг гараа дэлгэн удаан эргэлдэнэ |
| Твист | Хялбар | Өвдгөө нугалж, биеэ хоёр тийш мушгина |
| Лимбо | Хялбар | Хөндлөн савааны доогуур арагшаа нугаран орно |
| Тахианы бүжиг | Хялбар | Гараа далавч шиг дэвж, тонгорно |
| Флосс | Дунд | Гараа бүсэлхийн хоёр талаар хурдан савлана |
| Цам бүжиг | Хэцүү | Том баг зүүсэн мэт удаан, хүнд, ёслолын алхам |
Бөхийн дэвээ, Цам бүжиг хоёр монгол тойрогт заавал байх ёстой карт. Цам бүжгийг дуурайхдаа нүүрэндээ том баг зурж, алхам бүрийг удаан, хүндээр гишгэнэ.
K-pop болон мюзикл: залуучуудын дуртай сэдэв
Монголд K-pop сонирхогч өсвөр насныхан олон тул энэ сэдэв ангийн найзууд, залуучуудын цуглаанд сайн. K-pop багцын жишээ картууд:
- BTS, PSY (хялбар): PSY-г морь унаж буй мэт бүжгээр нь бараг бүх хүн таньдаг.
- Зэрэгцүүлсэн бүжиг (хялбар): хэд хэдэн хүн яг зэрэг хөдөлж буйг харуул.
- Аэгё (хялбар, хөгжилтэй): хацраа нударгаараа түшиж, өхөөрдөм царай гаргана.
- Dynamite (хэцүү): гараараа тэсрэлт харуулаад, диско бүжиглэнэ.
Мюзикл багцаас Арслан хаан, Гриз, Их шоумен зэрэг хялбар нэрс гэр бүлийн тоглолтод ч тохирно. Арслан ханыг дуурайхдаа хадан дээрээс бамбарууш өргөж харуулах үзэгдэл хангалттай.
Дуу дуурайлга тоглоомын тойргийг хэрхэн зохион байгуулах вэ?
- Хоёр ба түүнээс дээш баг болж хуваагдана.
- Ангиллаа сонгоно: зөвхөн зэмсэг, бүжиг эсвэл бүгдийг холино.
- Нэг ээлжинд 60 секунд өгч, нэг тоглогч аль болох олон карт дуурайна.
- Дуу гаргахыг зөвшөөрөх эсэхээ урьдчилан тохирно. Энэ талаар дуурайлгад ярьж болох уу гэсэн тайлбарыг уншаарай.
- Зөв таасан карт бүрт нэг оноо өгч, гурав, дөрвөн тойргийн дараа ялагчийг тодруулна.
Хүүхэд, томчууд холилдсон бол хүүхдэд бүжиг, зэмсэг, томчуудад хамтлаг, дууны нэрийг өгөх нь тэнцвэртэй.
